*Της Δρ. Μαρίας Τσιάκα

Με αφορμή την Εκστρατεία Ευαισθητοποίησης για τις Διατροφικές Διαταραχές που θα γίνει στις 11 Μαΐου, Θεσσαλονίκη, συναντήσαμε την Πρόεδρο του Ελληνικού Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών Δρ. Μαρία Τσιάκα και μας μίλησε για τη Νευρική Βουλιμία: Μια αυτοκαταστροφική νόσος με «σπασμένα τα φρένα»

Η Νευρική Βουλιμία (ΝΒ) είναι μια από τις πιο γνωστές μορφές διατροφικής διαταραχής, αλλά και η πιο διαστρεβλωμένη στο ευρύ  κοινό αφού όσοι θεωρούν ότι καταναλώνουν λίγο παραπάνω από τις «απαγορευμένες τροφές» πιστεύουν ότι τους έπιασε «βουλιμία»!

Στην πραγματικότητα, η νευρική βουλιμία ορίζεται ως μια γονιδιακή, εγκεφαλικά προσδιοριζόμενη ψυχική νόσος η οποία εκδηλώνεται με εναλλασσόμενες περιόδους  ακραίου υποσιτισμού (400-1000 θερμίδες) και έντονων βουλιμιών (υπερφαγικά) επεισοδίων, συγκεκριμένα υπερβολική κατανάλωση τροφών που κυμαίνονται από 1.000-8.000 θερμίδες σε διάστημα δυο ωρών. Αυτή η έντονη παρόρμηση που συνοδεύεται από απώλεια ελέγχου της τροφής, συνήθως οδηγεί σε  αντισταθμιστικές πρακτικές όπως πρόκληση εμετών, υπερβολική άσκηση,  χρήση καθαρτικών και χάπια διαίτης οι οποίες έχουν ως μοναδικό στόχο την απώλεια των θερμίδων που έχουν καταναλωθεί από το βουλιμικό επεισόδιο. Επίσης περίπου το 40-50% των ασθενών κάνουν παράλληλα χρήση ουσιών ή αλκοόλ καθώς και εμφανίζουν συμπεριφορές αυτοτραυματισμού. Στην συνέχεια οι ασθενείς με ΝΒ παρουσιάζουν δυσκολίες στις διαπροσωπικές τους σχέσεις αφού η ντροπή, το έντονο αίσθημα ανεπάρκειας, απομόνωσης ή παρόρμησης δεν τους επιτρέπει να διαχειριστούν με πιο εποικοδομητικό τρόπο  τα συναισθήματα και την διάθεσή τους. Τα παραπάνω έχουν ως συνέπεια να εκδηλώνουν έντονο θυμό, απόγνωση και αποφυγή της αλήθειας, λέγοντας άπειρες δικαιολογίες για να καλύψουν το μεγάλο μυστικό.

Εν κατακλείδι η νευρική βουλιμία περιλαμβάνει ακραίες συμπεριφορές οι οποίες ανατρέπουν την σωματική αλλά και την συναισθηματική ισορροπία του ασθενή. Πού όμως οφείλεται όλη αυτή η απορρύθμιση της ομοιόστασης του ασθενούς; Πολλοί μπορεί να πιστεύετε ότι έχει να κάνει με το χαρακτήρα, το περιβάλλον και το μιμητισμό των εικόνων που προβάλλονται ανελλιπώς από τα social media, από την αδυναμία του χαρακτήρα  ή από χαμηλό κίνητρο και δυσλειτουργικές οικογένειες. Δυστυχώς, αυτοί είναι οι πιο κοινοί μύθοι γύρω από την νόσο στην χώρα μας. Πολύ συχνά οι οικογένειες των ατόμων με ΝΒ με ρωτούν: «Μα πώς είναι δυνατόν να τρώνε τόσο τεράστιες ποσότητες μέχρι σκασμού! Πώς μπερδεύουν τόσο διαφορετικές τροφές μεταξύ τους και δεν νιώθουν αηδία; Γιατί δεν μπορούν να σταματήσουν  την πρόκληση εμετών ή την χρήση καθαρτικών; Καλά, δεν πονάνε, δεν φοβούνται μην πάθουν κάτι»;

Στα άδυτα του εγκεφάλου

Για όλα τα παραπάνω ευθύνεται ο εγκέφαλος, καθώς η νευροβιολογία αλλά και διάφορα σημεία του πλήττονται με αποτέλεσμα να επηρεάζουν καθοριστικά τις  σκέψεις αλλά και τις συμπεριφορές των ασθενών. Οι τελευταίες  νευροβιολογικές έρευνες αποδεικνύουν ότι η νήσος του Reil των ασθενών με ΝΒ είναι σε υποδιέγερση και γι’ αυτό αδυνατούν να αντιληφθούν επαρκώς διάφορες σωματικές αισθήσεις όπως πόνο, πείνα, κορεσμό, γεύση, ανάγκη για ούρηση,  ή να αναγνωρίσουν την μεταβολή  του καρδιακού παλμού,  το αισθησιακό άγγιγμα ή το πότε έχουν δύσπνοια. Οι παραπάνω λειτουργίες  είναι οικείες σε όλους εμάς που δεν πάσχουμε από κάποια διατροφική διαταραχή καθώς είμαστε σε θέση να αντιληφθούμε αυτά τα μηνύματα που στέλνει το σώμα στον εγκέφαλο μας, πράττοντας τα δέοντα για να είμαστε σε ισορροπία. Δυστυχώς όμως στις περιπτώσεις των ασθενών με βουλιμία συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο: ο φωτεινός σηματοδότης του εγκεφάλου που ρυθμίζει την σωματική και κατά επέκταση συναισθηματική ομοιόσταση είναι απορυθμισμένος.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην αναγνωρίζουν το αίσθημα της πείνας (ασιτία) ή του κορεσμού (βουλιμικά επεισόδια),  να έχουν αυξημένη ανοχή στον πόνο η οποία διευκολύνει την υπεργυμναστική ή τους αλλεπάλληλους εμέτους, όπως και η έλλειψη γεύσης που καθυστερεί την έκκριση ντοπαμίνης στον εγκέφαλο και έτσι αποτέλεσμα οι ασθενείς να τρώνε ακατάπαυστα τεράστιες ποσότητες.

Επιπλέον, αυτή η περιοχή του εγκεφάλου που λειτουργεί ως φωτεινός σηματοδότης των σωματικών αισθήσεων συνδέεται με άλλες επιμέρους περιοχές του που  αφορούν στην αντίληψη και την σκέψη. Είναι, λοιπόν, πιθανόν αυτή η δυσλειτουργία να επηρεάζει άμεσα τις σκέψεις και αντιλήψεις των ασθενών, άρα και τις συμπεριφορές τους.

Επομένως, πώς είναι δυνατόν οι ασθενείς να λειτουργήσουν σε ισορροπία όταν το συγκεκριμένο τμήμα του εγκεφάλου που ερμηνεύει και καθορίζει τις βασικές σωματικές ανάγκες δίνει τελικά λάθος μήνυμα; Φανταστείτε να βρίσκεστε σε ένα πολυσύχναστο δρόμο με πολλά αυτοκίνητα, βιαστικούς και σε πανικό πεζούς, ο οποίος δεν έχει κανένα φανάρι! Ένα είναι σίγουρο: ότι θα δυσκολευτείτε να περάσετε απέναντι καθώς θα έχει προκληθεί κυκλοφοριακό χάος και οι πανικόβλητοι πεζοί θα σκοντάφτουν πάνω σας. Θα νιώθετε φόβο, απειλή και απώλεια ελέγχου, θα τρέχετε γρήγορα για να προσπεράσετε τους άλλους πεζούς αλλά ταυτόχρονα θα κοιτάτε ν’ αδράξετε την ευκαιρία να περάσετε το δρόμο  ακόμα και με κίνδυνο την ζωή σας. Θα βιώνετε εγκλωβισμό και θα θυμώνετε που δεν μπορείτε να πάτε στο προορισμό σας έγκαιρα. Στο τέλος οι άλλοι θ’ αναρωτιούνται γιατί δεν σκεφτήκατε και δεν δράσατε συνετά και κάνεις δεν θα καταλαβαίνει ότι μερικές φορές ο αγώνας για επιβίωση είναι σκληρός και αδυσώπητος. Όπως ακριβώς όταν προσπαθείς να οδηγήσεις ένα αυτοκίνητο με σπασμένα τα φρένα για να μην «γκρεμοτσακιστείς».

Το θέμα είναι ότι αυτός ο αγώνας επιβίωσης των ασθενών με βουλιμία έχει αυτοματοποιηθεί πλέον στον εγκέφαλο των ασθενών και οι δικτυώσεις του νευρωνικού συστήματος έχουν δημιουργήσει αθέατα μονοπάτια «σκληρής» επιβίωσης, βάζοντας πολλές φορές σε κίνδυνο την ίδια τους τη ζωή. Από… κεκτημένη ταχύτητα προσπαθούν να κάνουν την καθημερινότητα τους να μοιάζει με όλων των υπολοίπων, όμως ο εγκέφαλος τους «κοντράρει συνεχώς βγάζοντας την μπάλα διαρκώς στην σέντρα». Το γεγονός ότι δεν μπορούν να είναι σαν όλους εμάς τους αποδεκατίζει, οδηγώντας τους σε ουσιαστική συναισθηματική απομόνωση. Επιλέγουν την σιωπή γιατί αδυνατούν να δώσουν μια λογική απάντηση στη ερώτηση: «γιατί λειτουργείς σαν να μην έχεις φρένο, γιατί δεν θες βοήθεια».

Νέα προσέγγιση

 Τα καλά νέα είναι ότι νέες θεραπευτικές παρεμβάσεις, οι οποίες και εφαρμόζονται στο κέντρο μας, το Ελληνικό Κέντρο Διατροφικών Διαταραχών λαμβάνουν υπόψη όλες τις παραπάνω παραμέτρους και με την συμβολή της οικογένειας και των φίλων καταφέρνουμε να ρυθμίσουμε σταδιακά τον απορυθμισμένο φανάρι και να δώσουμε τέλος σε λανθασμένες αντιλήψεις και πεποιθήσεις που ταλανίζουν τους ασθενείς. Οπότε η θεωρία ότι «είσαι αυτοκαταστροφική, τα θες και τα κάνεις και όλα είναι θέμα θέλησης» είναι ανυπόστατη και άκρως επικίνδυνη, καθώς στιγματίζει και καταδικάζει τους ασθενείς.

ΗΜΕΡΙΔΑ: “Αλήθεια …ξέρεις;”

 Δύο μήνες από την μεγάλη ενημερωτική ημερίδα που πραγματοποίησε το Ελληνικό Κέντρο Διατροφικών Διαταραχών στην Αθήνα, η Πρόεδρος του Κέντρου Δρ. Μαρία Τσιάκα και η ομάδα της ταξιδεύουν στη Θεσσαλονίκη. Στόχος τους, να ενημερώσουν όσο το δυνατόν περισσότερο κόσμο σχετικά με τις διατροφικές διαταραχές. Μια ασθένεια που ταλανίζει το 7-8% του ελληνικού πληθυσμού.

Στην ημερίδα με τίτλο «Αλήθεια…ξέρεις;», οι ειδικοί θα επιχειρήσουν να ρίξουν φως στο σκοτεινό μονοπάτι των διατροφικών διαταραχών, επιστρατεύοντας ό,τι νεότερο έχει να επιδείξει η επιστημονική κοινότητα στην αντιμετώπιση της νόσου.

 SAVE THE DATE

Σάββατο 11 Μαΐου, Αμφιθέατρο Μητροπολιτικού Κολλεγίου, Τσιμισκή 14, Θεσσαλονίκη, 11:00-17:00. Είσοδος ελεύθερη

Μήνυμα της Δρ. Μαρίας Τσιάκα

 Την τελευταία δεκαετία πολλά έχουν αλλάξει στη θεραπεία και αντιμετώπιση των διατροφικών διαταραχών. Η διεθνής επιστημονική κοινότητα προσπαθεί με την ήδη υπάρχουσα αλλά και ανερχομένη ερευνητική πληροφορία να δημιουργήσει πιο αποτελεσματικά εργαλεία για την αναχαίτιση μιας ασθένειας που παροπλίζει και ακινητοποιεί εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως. Ένα καινούριο επιστημονικό παράδειγμα αναδύεται, δημιουργώντας ελπίδα για πλήρη ανάρρωση των ασθενών.

 Αλήθεια… ξέρεις;

 ▪ Πώς εμπλέκεται ο εγκέφαλος στην εμφάνιση και αντιμετώπιση των διατροφικών διαταραχών;

▪ Πώς περάσαμε στη νέα εποχή θεραπείας των διατροφικών διαταραχών, όπου η οικογένεια και το κοινωνικό περιβάλλον αποτελεί τον βασικό πυλώνα ανάρρωσης;

▪ Πώς το νέο επιστημονικό παράδειγμα αναχαιτίζει τον στιγματισμό των ασθενών και των οικογενειών τους;

▪ Πώς λειτουργεί η θεραπεία, τι ακριβώς γίνεται ανά φάση και ποια είναι τα κριτήρια της πλήρης ανάρρωσης;

 Έφτασε η στιγμή να βοηθήσουμε αποτελεσματικά. Η νέα γνώση μάς οδηγεί με σταθερά βήματα στην ουσιαστική αντιμετώπιση. Το Ελληνικό Κέντρο Διατροφικών Διαταραχών έχει υιοθετήσει καινοτόμα πρωτοκόλλα θεραπείας που έχουν λειτουργήσει, ακόμη και σε χρόνιους ασθενείς. Σ’ αυτή την ημερίδα, η οποία πραγματοποιείται στο πλαίσιο της παγκόσμιας εβδομάδας διατροφικών διαταραχών σάς προσκαλούμε να μάθετε την αλήθεια και να βιώσετε έστω και φευγαλέα πώς είναι να περπατάς μόνη με κλειστά τα μάτια ανάμεσα στις συμπληγάδες και τις σειρήνες της διατροφικής διαταραχής, δίνοντας λόγο και βήμα στους ίδιους τους ασθενείς και τις οικογένειες τους.

*Δρ. Μαρία Τσιάκα, Πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών

Η ημερίδα

Την ημερίδα θα συντονίζει η Κατερίνα Γιαννίκη, δημοσιογράφος στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, μέλος της ΕΣΗΕΜ-Θ.

Αναλυτικά το πρόγραμμα

 11.10 -11.20: Χαιρετισμός της Στελίνα Βασιλειάδη, Υπεύθυνη Πρακτικής Άσκησης Τομέα Διαιτολογίας Μητροπολιτικού Κολλεγίου Θεσσαλονίκης

11.20-12.20: «Γιατί ο ρόλος της οικογένειας είναι σημαντικός στην ανάρρωση των διατροφικών διαταραχών και τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς ώστε να βοηθήσουν το παιδί τους να βγει από την διατροφική διαταραχή». Δρ. Μαρία Τσιάκα, Διευθύντρια Ελληνικού Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών.

12.10 -12.45: «Το πριν και το μετά: Μια διαδρομή με φως στο τούνελ». Μαρτυρία ασθενούς και γονιού.

12.45-13.00: Διάλειμμα

 13.00-13.40: «Γνωρίζετε τι έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια στην θεραπεία των Διατροφικών Διαταραχών;» Κώστας Μπλέτσος ΜSc, Ψυχολόγος, συνεργάτης του Ελληνικού Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών.

 13.45-14.30: «Γιατί οι τρεις πρώτοι μήνες θεραπείας είναι καθοριστικοί για την ανάρρωση και πώς με τις νέες τεχνικές αναχαιτίζουμε τα συμπτώματα της νόσου». Αγγελική Ζορμπαλά ΜSc, Ψυχολόγος, συνεργάτης του Ελληνικού Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών.

14.30-15.00: «Γνωρίζετε πώς η τροφή από εχθρός μετατρέπεται σε δοσολογημένο φάρμακο για την αποκατάσταση του εγκεφάλου;» Αλεξία Κατσαρού PhD, Διαιτολόγος, συνεργάτης του Ελληνικού Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών.

15.00-15.15: Διάλειμμα

15.15 -15.45: «Πότε πιστεύετε ότι ολοκληρώνεται η θεραπεία και ποια είναι τα κριτήρια;» Δρ. Μαρία Τσιάκα Διευθύντρια Ελληνικού Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών.

15.45-16.10: «Πώς έφτασα στο τέλος της διαδρομής». Μαρτυρία ασθενούς και κολλητής

 16.10-16.45: Ερωτήσεις -Συμπεράσματα-Κλείσιμο