Τριάντα χρόνια πέρασαν από τα Ίμια, μια νύχτα που φάνηκε σαν αιώνας για την Ελλάδα. Μια νύχτα όπου οι ακατοίκητες βραχονησίδες του Αιγαίου μετατράπηκαν σε σύμβολο εθνικής έντασης και γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Το 1996 η χώρα βρισκόταν σε πολιτική μετάβαση. Ο Ανδρέας Παπανδρέου νοσηλευόταν βαριά και ο Κώστας Σημίτης αναλάμβανε πρωθυπουργός εν μέσω μιας κρίσης που θα έθετε την Ελλάδα και την Τουρκία ένα βήμα πριν από τον πόλεμο. Ο Ιανουάριος του 1996 υπήρξε ένας κομβικός μήνας για την ελληνική πολιτική σκηνή. Το ΠΑΣΟΚ κυβερνά, αλλά ο ιστορικός ηγέτης του Ανδρέας Παπανδρέου νοσηλεύεται βαριά άρρωστος.

Στις 15 Ιανουαρίου ο πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου υποβάλλει την παραίτησή του από το Ωνάσειο και τρεις ημέρες αργότερα η κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ θα κληθεί να εκλέξει τον αντικαταστάτη του, έπειτα από μια σκληρή εσωκομματική μάχη.

Ο εκσυγχρονιστής Κώστας Σημίτης αναλαμβάνει πρωθυπουργός της χώρας και είναι αυτός που λίγες ημέρες μετά θα κληθεί να αντιμετωπίσει τη χειρότερη κρίση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις στη σύγχρονη εποχή.

Το χρονικό της κρίσης
Η κρίση των Ιμίων ουσιαστικά είχε ξεκινήσει λίγο πριν εκπνεύσει το 1995.

Τα Χριστούγεννα του ίδιου έτους ένα τουρκικό εμπορικό πλοίο, το Φιγκέν Ακάτ, προσαράζει κοντά στην βραχονησίδα Ίμια, εκπέμποντας σήμα κινδύνου.

Το Λιμεναρχείο Καλύμνου στέλνει ρυμουλκό για να βοηθήσει το πλοίο, αλλά ο Τούρκος πλοίαρχος αρνείται την βοήθεια υποστηρίζοντας ότι βρίσκεται σε τουρκική περιοχή.

Ενημερώνεται το υπουργείο Εξωτερικών και αυτό με τη σειρά του γνωστοποιεί το γεγονός στον αρμόδιο τουρκικό υπουργείο.

Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών διαμηνύει ότι υπάρχει θέμα κυριαρχίας με τις βραχονησίδες Ίμια. Μάλιστα, το τουρκικό ΥΠΕΞ προβαίνει στην εξής διακοίνωση: «Οι βραχονησίδες Ίμια είναι καταχωρισμένες στο κτηματολόγιο Μουγκλά του νομού Μπόντρουμ και ανήκουν στην Τουρκία», με το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών να απορρίπτει την τουρκική διακοίνωση.

Η κατάσταση κλιμακώνεται όταν στις 26 Ιανουαρίου ο δήμαρχος της Καλύμνου Δημήτρης Διακομιχάλης, συνοδευόμενος από τον αστυνομικό διευθυντή και τρεις κατοίκους του νησιού, υψώνει την ελληνική σημαία σε μία από τις δύο βραχονησίδες.

Την επόμενη ημέρα, δύο δημοσιογράφοι της εφημερίδας Χουριέτ μεταβαίνουν με ελικόπτερο στη Μεγάλη Ίμια, υποστείλουν την ελληνική σημαία και υψώνουν την τουρκική σε ζωντανή σύνδεση.

Η Ελλάδα απαντά με το περιπολικό του Πολεμικού Ναυτικού «Αντωνίου» να κατεβάζει την τουρκική σημαία και να υψώνει την ελληνική.

Το ίδιο βράδυ της 28ης Ιανουαρίου, άγημα ανδρών του Πολεμικού Ναυτικού αποβιβάζονται στην βραχονησίδα για να φρουρούν την ελληνική σημαία.

Τουρκικά πολεμικά παραβιάζουν τα ελληνικά χωρικά ύδατα και πλησιάζουν τα Ίμια.

Η Ελλάδα προβαίνει σε διαβήματα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής.

Η κυβέρνηση δηλώνει έτοιμη να αποσύρει το άγημα, όχι όμως και να υποστείλει την ελληνική σημαία στα Ίμια.

Σπεύδουν τα πολεμικά πλοία Ναβαρίνο και Θεμιστοκλής.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών δεν αποδέχεται την ελληνική πρόταση.

Η Ελλάδα και η Τουρκία βρίσκονται μια ανάσα από τον πόλεμο.

Η ελληνική κοινωνία παρακολουθεί σοκαρισμένη προετοιμασίες πολέμου σε ζωντανή σύνδεση με τα τηλεοπτικά κανάλια.

Κορύφωση της έντασης
Η ένταση κορυφώνεται στις 31 Ιανουαρίου. Οι τουρκικές ειδικές δυνάμεις αποβιβάζονται στη μία και σαράντα τα ξημερώματα στην μικρή Ίμια και στις 4:30 ελικόπτερο του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού ίπταται των βραχονησίδων για να διαπιστώσει αν πράγματι υπάρχουν Τούρκοι στρατιώτες.

Στις 4:50 το πλήρωμα του ελικοπτέρου αναφέρει ότι εντόπισε περίπου δέκα Τούρκους κομάντο.

Δίνεται εντολή να επιστρέψει στη βάση του και ενώ πετά χάνεται από τα ραντάρ.

Αργότερα ανασύρονται νεκρά και τα τρία μέλη του πληρώματος.

Ο υποπλοίαρχος Χριστόδουλος Καραθανάσης, ο υποπλοίαρχος Παναγιώτης Βλαχάκος και ο αρχικελευστής Έκτορας Γιαλοψός.

Με την παρέμβαση του Αμερικανού υφυπουργού Εξωτερικών Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, μέχρι το μεσημέρι της 31ης Ιανουαρίου 1996 τα πλοία, οι στρατιώτες και οι σημαίες είχαν αποσυρθεί από τα Ίμια.

Οι υπουργοί Άμυνας και Εξωτερικών Γεράσιμος Αρσένης και Θεόδωρος Πάγκαλος ανακοινώνουν αποκλιμάκωση της κρίσης με τη μεσολάβηση των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής και αποχώρηση των ναυτικών δυνάμεων.

Τριάντα χρόνια μετά και η κρίση των Ιμίων εξακολουθεί να παραμένει μια πληγή στην εθνική συλλογική συνείδηση.

Την περίοδο της κρίσης των Ιμίων (30-31 Ιανουαρίου 1996), δύο ελληνικές πυραυλακάτοι τέθηκαν σε άμεση ετοιμότητα, πέρα από τα ήδη υπάρχοντα επτά πολεμικά πλοία στην περιοχή. Σκοπός τους ήταν η προστασία των Ιμίων και η διασφάλιση της ελληνικής παρουσίας απέναντι σε τουρκικές δυνάμεις.

Μαρτυρίες
Ο τότε αντιναύαρχος Σπύρος Κονιδάρης, κυβερνήτης πυραυλάκατου μετέφερε την εμπειρία του στο ΕΡΤnews. Όπως είπε, τα ξημερώματα της 31ης Ιανουαρίου πολεμικά πλοία απέπλευσαν και ενσωματώθηκαν στον σχηματισμό γύρω από τα νησιά. Οι πυραυλάκατοι, πλήρως οπλισμένες με πυραύλους, τηλεκατευθυνόμενες τορπίλες και πυροβόλα, ήταν έτοιμες να ανοίξουν πυρ μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα αν δινόταν εντολή.

«Κατά τη διάρκεια της νύχτας, δόθηκε εντολή να δούμε αν υπήρχαν Τούρκοι στο νησί» ανέφερε ο κ. Κονιδάρης και πρόσθεσε ότι αποφασίστηκε να σηκωθεί ελικόπτερο καθώς ο καιρός χειροτέρευε. Το ελικόπτερο απογειώθηκε και πέρασε 3-4 φορές πάνω από το νησί. Τα πλοία που ήταν κοντά στο νησιά διαπίστωσαν ότι υπήρχαν Τούρκοι στις βραχονησίδες και έτσι το ελικόπτερο διατάχθηκε να επιστρέψει στο πλοίο Ναυαρίνο. Όπως διαπιστώθηκε μετά, στα 5.2χλμ από το νησί, το ελικόπτερο διαλύθηκε στη θάλασσα.

Βουλή: Ενός λεπτού σιγή στη μνήμη των πεσόντων στα Ίμια – Αθ. Δαβάκης: «Στο Αιγαίο δεν υπάρχουν γκρίζες ζώνες, παρά μόνο τα γαλανά νερά της πατρίδας»

Ενός λεπτού σιγή στη μνήμη των πεσόντων Ελλήνων αξιωματικών του Πολεμικού Ναυτικού στα Ίμια την 31η Ιανουαρίου 1996 τήρησε η Ολομέλεια της Βουλής. Κοινός, μάλιστα, παρονομαστής, στις σχετικές επετειακές αναφορές κυβέρνησης και κομμάτων ήταν ότι στο Αιγαίο δεν υπάρχουν «γκρίζες ζώνες».

«Στο Αιγαίο δεν υπάρχουν “γκρίζες ζώνες”, παρά μόνο τα γαλανά νερά της πατρίδας», ανέφερε ο παριστάμενος υφυπουργός Εθνικής Άμυνας, Θανάσης Δαβάκης, σημειώνοντας ότι «η κυριαρχία μας και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα είναι αδιαπραγμάτευτα και σε καμία περίπτωση δεν επηρεάζονται από έωλες αμφισβητήσεις και διεκδικήσεις, απ’ όπου κι αν προέρχονται. Η Ελλάδα δεν επιθυμεί εντάσεις και προκλήσεις. Τις αντιμετωπίζει, όμως, ψύχραιμα και αποφασιστικά, σε κάθε προκλητική συμπεριφορά απαντά με ξεκάθαρο τρόπο στο επίπεδο που αρμόζει». Τόνισε, μάλιστα, ότι η θυσία των Παναγιώτη Βλαχάκου, Χριστόδουλου Καραθανάση και Έκτορα Γιαλοψού «θα είναι πάντα οδηγός και καθήκον για κάθε γυναίκα και κάθε άνδρα των Ενόπλων Δυνάμεων και για όλο τον ελληνικό λαό».

Εκ μέρους της ΝΔ, ο βουλευτής Α’ Πειραιώς και αδελφός του πεσόντος Π. Βλαχάκου, Νίκος Βλαχάκος, επεσήμανε ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις παραμένουν οι αθόρυβοι φρουροί της χώρας. Στάθηκε στον τρέχοντα εκσυγχρονισμό του Πολεμικού Ναυτικού και διαβεβαίωσε πως «μετά από 30 χρόνια εμπειρίας και γνώσης [. . .] ότι ταπεινωμένοι Έλληνες και ταπεινωμένοι αξιωματικοί δεν θα υπάρξουν ξανά». «Θέλω να πιστεύω πως σήμερα, ο αδελφός μου καμαρώνει από ψηλά, όχι μόνο για τις τελετές μνήμης αλλά και για το νέο απόκτημα του Πολεμικού Ναυτικού (φρεγάτα Κίμων) που συνεχίζει την αποστολή για την οποία έδωσε τη ζωή του. Θα τον θυμάμαι πάντα για το ήθος, το καθαρό βλέμμα, την βαθιά πίστη στο καθήκον. Και θα νιώθω πάντα υπερήφανος για εκείνον και θα ευχαριστώ τον Θεό για τα χρόνια που πορευτήκαμε και ζήσαμε μαζί», πρόσθεσε -εμφανώς συγκινημένος- ο κ. Βλαχάκος.

Την άποψη ότι το Αιγαίο δεν ήταν και δεν θα είναι ποτέ «γκρίζο», εξέφρασε, στην ομιλία του, ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ, Δ. Μάντζος. «Η πάγια ελληνική θέση είναι ότι τα Ίμια, όπως και όλα τα Δωδεκάνησα, είναι ελληνικά. Ότι η εθνική μας κυριαρχία δεν μπορεί να αμφισβητείται. Ότι δεν υπάρχουν “γκρίζες ζώνες” στο Αιγαίο. Ότι κανείς ποτέ δεν “γκρίζαρε” το Αιγαίο, διότι τίποτα δεν ήταν, δεν είναι και δεν θα είναι “γκρίζο” στο Αιγαίο. Παρά μόνο το βαθύ γαλάζιο της θάλασσας και το λευκό του κύματος», υπογράμμισε είπε ο κ. Μάντζος καλώντας, «να μη διχάζουμε, γιατί έτσι νομίζουμε ότι εξυπηρετούμε το κομματικό συμφέρον».

«Η θυσία των τριών αξιωματικών μάς άφησε ένα βαρύ χρέος: Να συνεχίσουμε να υπερασπιζόμαστε την ελευθερία, τη δημοκρατία και την εθνική κυριαρχία«, ανέφερε ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ, Ν. Παππάς, τονίζοντας την ανάγκη προσήλωσης στο διεθνές δίκαιο. «Στον δημόσιο λόγο, δεν χωρά ούτε χρονική ούτε χωρική αμφισβήτηση του διεθνούς δικαίου. Το διεθνές δίκαιο εφαρμόζεται και είναι εν ισχύ 24 ώρες το 24ωρο και 365 μέρες τον χρόνο, σε όλα τα μήκη και τα πλάτη. Αυτή πρέπει να είναι η ελληνική θέση», σημείωσε ο κ. Παππάς.

Τις ευθύνες των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στα Ίμια κατέδειξε ο βουλευτής του ΚΚΕ Νικ. Παπαναστάσης, επισημαίνοντας ότι «χρησιμοποίησαν αυτήν την κρίση για να επιβάλλουν λύσεις που άφησαν ανοιχτά σημαντικά ζητήματα κυριαρχίας εισάγοντας την πράξη τη λογική των “γκρίζων ζωνών” στο Αιγαίο».

«Δεν έχει υπάρξει ακόμα λογοδοσία για το τι είδους διαταγές είχαν λάβει οι πεσόντες», υπογράμμισε ο βουλευτής της Νέας Αριστεράς, Θ. Δρίτσας. «Όποιος επιδιώκει να αναδεικνύει ζητήματα “γκρίζων ζωνών” στο Αιγαίο, έχει στόχο τη διατήρηση της αντιπαλότητας και των ανοικτών ενδεχόμενων πολεμικών συρράξεων, ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία», συμπλήρωσε.

«Υποκλινόμαστε στο μεγαλείο και τη θυσία των τριών πεσόντων», ανέφερε ο βουλευτής της Ελληνικής Λύσης Στ. Φωτόπουλος, σύμφωνα με τον οποίο η «”βαθιά ψυχοπάθεια” του “ισλαμοφασισμού” της Άγκυρας κατά της πατρίδας μας δεν έχει σταματήσει ποτέ».

«Η Ελλάδα ζει, όσο θυμάται και τιμά την ιστορία και τους ήρωές της. Γιατί μόνο τότε, αν ποτέ έρθει στιγμή, οι Έλληνες θα μπορέσουν να πουν “μέχρι εδώ”. Κι αν χρειαστεί, μέχρι τέλους» σημείωσε ο βουλευτής της «Νίκης» Γ. Ρούντας.

Τη διεξαγωγή κοινοβουλευτικής συζήτησης για να «φωτιστούν» τα γεγονότα των Ιμίων ζήτησε η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας, Ζωή Κωνσταντοπούλου. «Εμμένουμε και επιμένουμε ότι οι τιμές στην μνήμη των ηρώων δεν είναι απλώς οι επετειακές αναφορές αλλά είναι η αλήθεια. Η αλήθεια, που δεν είναι ιδιωτικό προνόμιο εκείνων που αναφέρατε κύριε Βλαχάκο, ότι γνωρίζουν την αλήθεια, αλλά “οι περισσότεροι πέθαναν..” Η αλήθεια δεν είναι, 30 χρόνια μετά, ούτε ηθικό ούτε νοητό, να κρατιέται επτασφράγιστη», είπε η κ. Κωνσταντοπούλου.

Για ανοικτή πληγή που δοκίμασε τα όρια της εθνικής αξιοπρέπειάς μας μίλησε, εκ μέρους των ανεξαρτήτων βουλευτών, ο Ιω. Δημητροκάλλης, ο οποίος συμφώνησε ότι όλα τα στοιχεία συμβάντος πρέπει να κατατεθούν στη Βουλή.

Γιάννης Πλακιωτάκης: Το Αιγαίο δεν έχει γκρίζες ζώνες παρά μόνο γαλάζια κύματα που αγκαλιάζουν την εθνική κυριαρχία

Την τήρηση ενός λεπτού σιγής «στη μνήμη των ηρώων, που έδωσαν το πιο ακριβό αντίτιμο για την πατρίδα» ζήτησε ο αντιπρόεδρος της Βουλής, Γιάννης Πλακιωτάκης, ο οποίος τόνισε, στη δική του ομιλία, ότι η σημερινή αναφορά δεν περιορίζεται μόνο στην απόδοση τιμών. «Η πράξη τους πρέπει να γίνει φάρος που θα καθοδηγεί τις αποφάσεις μας, την πολιτική μας βούληση, και την εθνική μας ενότητα. Διότι το Αιγαίο δεν επιδέχεται αναθεωρήσεις ούτε ανέχεται αναθεωρήσεις. Το Αιγαίο δεν έχει γκρίζες ζώνες. Έχει μόνο γαλάζια κύματα, που αγκαλιάζουν την ελληνική ιστορία, την εθνική μας κυριαρχία και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα. Κι αυτά, ας το γνωρίζουν όλοι, είναι αδιαπραγμάτευτα» υπογράμμισε ο κ. Πλακιωτάκης.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ, ertnews.gr