Σαν σήμερα: Το ΟΧΙ των Ελλήνων-Μαρτυρίες από λογοτεχνικά κείμενα

Σαν σήμερα: Το ΟΧΙ των Ελλήνων-Μαρτυρίες από λογοτεχνικά κείμενα
Ελλάδα, Κοινωνία   | 28/10/2020 | 08:00

Η απόφαση για την επίθεση κατά της Ελλάδας ελήφθη στις 15 Οκτωβρίου 1940 από το Ιταλικό Πολεμικό Συμβούλιο, παρουσία του Μουσολίνι και παρά τις αντιρρήσεις πολλών από τους παρισταμένους για την προχειρότητα με την οποία αντιμετωπιζόταν η επιχείρηση.

Ο «Ντούτσε» ήθελε μία νίκη για να μπει στο μάτι του Χίτλερ, που είχε εκφράσει τις επιφυλάξεις για μία επίθεση κατά της Ελλάδας. Πίστευε ότι η χώρα μας ήταν ο εύκολος στόχος. «Το μόνο μας εμπόδιο είναι οι λασπωμένοι δρόμοι» τον είχαν διαβεβαιώσει οι επιτελείς του. Ως ημέρα της επίθεσης ορίσθηκε η 26η Οκτωβρίου, αλλά ο Μουσολίνι τη μετέθεσε για τις 28 Οκτωβρίου, προκειμένου να συμπέσει με τη 18η επέτειο της Πορείας προς τη Ρώμη, που έφερε τους φασίστες στην εξουσία.

Στην Αθήνα έφθαναν σωρηδόν οι πληροφορίες για επικείμενη ιταλική επίθεση. Στο Υπουργικό Συμβούλιο της 25ης Οκτωβρίου ο Μεταξάς ενημέρωσε τους υπουργούς του για την κατάσταση και τους διαβεβαίωσε ότι η στρατιωτική προπαρασκευή της χώρας είχε προχωρήσει ικανοποιητικά. Η αλήθεια ήταν ότι η χώρα μας ήταν σχεδόν ανοχύρωτη προς την πλευρά της Αλβανίας και με ελλιπείς στρατιωτικές δυνάμεις, καθώς το βάρος είχε δοθεί στα σύνορα με τη Βουλγαρία.

Η ζωή, εν τω μεταξύ, στην πρωτεύουσα κυλούσε στους δικούς της ρυθμούς. Το κοσμικό και πολιτιστικό γεγονός των ημερών ήταν η πρεμιέρα της όπερας του Τζάκομο Πουτσίνι «Μαντάμ Μπατερφλάι» από τη νεοσύστατη Λυρική Σκηνή. Την παράσταση θα τιμούσε ο γιος του συνθέτη, γεγονός που είχε κινητοποιήσει την κοσμική Αθήνα. Ο πρεσβευτής της Ιταλίας Εμμανουέλε Γκράτσι είχε καλέσει τον Μεταξά σε γεύμα μετά την παράσταση. Ο δικτάτορας αρνήθηκε («είναι δυσάρεστο για τον καθένας μας να δεχθεί το φιλί του Ιούδα» σημείωνε στο ημερολόγιό του») και έδωσε την εντολή σε μόνο δύο υπουργούς να παρακολουθήσουν την παράσταση.

Το βράδυ της 27ης Οκτωβρίου ο Ιταλικό Πρακτορείο Ειδήσεων «Στέφανι» εξαπολύει επίθεση εναντίον της Ελλάδας, στην οποία απαντά το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων. Η ελληνική ηγεσία πιστεύει ότι η ιταλική επίθεση είναι ζήτημα ωρών. Ο αρχηγός του ΓΕΣ Αλέξανδρος Παπάγος επικοινωνεί με τα ελληνοαλβανικά σύνορα, ενώ ενημερώνεται και ο Μεταξάς.

Τα άσχημα μαντάτα δεν θα αργήσουν. Στις 3 τα ξημερώματα της Δευτέρας 28ης Οκτωβρίου, ο πρεσβευτής της Ιταλίας στην Αθήνα, Γκράτσι θα συναντηθεί τελικά με τον Μεταξά, αλλά για να του επιδώσει στο σπίτι του στην Κηφισιά τελεσίγραφο, με το οποίο ο Μουσολίνι απαιτούσε από την Ελλάδα να μην εμποδίσει το στρατό του να καταλάβει ορισμένες στρατηγικές θέσεις στη χώρα μας. Η κυβέρνηση των Αθηνών είχε διορία τρεις ώρες για να δώσει την απάντησή της. Ωστόσο, αυτή ήταν αυτονόητη για τον δικτάτορα: «Donc, Monsieur c’est la guerre» («Λοιπόν, Κύριέ μου έχουμε πόλεμο!»). Με αυτές τις φράσεις στα Γαλλικά ειπώθηκε το ΟΧΙ από τον Μεταξά, που απηχούσε τις διαθέσεις του ελληνικού λαού. Αμέσως μετά, ο Μεταξάς ενημέρωσε τον άγγλο πρέσβη Πάλερετ και ζήτησε τη βοήθεια του Ηνωμένου Βασιλείου.

Οι Ιταλοί δεν περίμεναν την εκπνοή του τελεσιγράφου. Ο αρχιστράτηγος Βισκόντι Πράσκα έδωσε την εντολή για προσβολή των ελληνικών θέσεων από τις 5 το πρωί. Την ώρα αυτή σημειώθηκε και η πρώτη ελληνική απώλεια. Ο 27χρονος πεζικάριος Βασίλειος Τσιαβαλιάρης από τα Τρίκαλα, που υπηρετούσε σε φυλάκιο της ελληνοαλβανικής μεθορίου, σκοτώθηκε από θραύσμα ιταλικού όλμου. Η ιταλική επίθεση εκδηλώθηκε με εισβολή ισχυρών στρατιωτικών δυνάμεων στους τομείς της Πίνδου και της Ηπείρου (από το Γράμμο μέχρι το Ιόνιο) και με τοπικές συμπλοκές στην περιοχή της ΒΔ Μακεδονίας. Ο ιταλός αρχιστράτηγος Βισκόντι Πράσκα είχε στη διάθεσή του 135.000 άνδρες και ο έλληνας ομόλογός του Αλέξανδρος Παπάγος μόλις 35.000.

Στις 9:30 το πρωί πραγματοποιούνται και οι πρώτοι αεροπορικοί βομβαρδισμοί στον Πειραιά και το Τατόι δίχως συνέπειες, ενώ στην Πάτρα θα υπάρξουν νεκροί. Βομβαρδίστηκαν, ακόμη, η Διώρυγα της Κορίνθου και η ναυτική βάση της Πρέβεζας. Το απόγευμα της 28ης Οκτωβρίου ο Μουσολίνι γεμάτος καμάρι ανακοίνωνε στο Χίτλερ, με τον οποίον συναντήθηκε στη Φλωρεντία, την επίθεση κατά της Ελλάδας.

Το ΟΧΙ γίνεται δεκτό με πρωτοφανή ενθουσιασμό απ’ όλο τον ελληνικό λαό, που ξυπνά στις 6 το πρωί από τους συριγμούς των σειρήνων και ξεχύνεται στους δρόμους, κρατώντας τη γαλανόλευκη. Οι στρατεύσιμοι ετοιμάζονταν για το μέτωπο «με το χαμόγελο στα χείλη» και το ραδιόφωνο μετέδιδε διαρκώς το περίφημο πρώτο ανακοινωθέν του Γενικού Στρατηγείου: «Αι ιταλικαί στρατιωτικαί δυνάμεις προσβάλουν από της 5:30 πρωινής σήμερον τα ημέτερα τμήματα προκαλύψεως της ελληνοαλβανικής μεθορίου. Αι ημέτεραι δυνάμεις αμύνονται του πατρίου εδάφους».

Μαρτυρίες μέσα από λογοτεχνικά κείμενα

Τα τύμπανα του πολέμου έχουν ήδη αρχίσει να χτυπάνε. Οι Θεσσαλονικείς νιώθουν ότι σε λίγο ο πόλεμος δεν θα είναι μόνο μέσα από τις ειδήσεις που ακούνε και διαβάζουν. Ο πόλεμος πλησιάζει..

«Από τον καιρό που η Ιταλία είχε βάλει πόδι στην Αρβανιτιά, ήμασταν όλοι βέβαιοι πως οι Ιταλοί μια μέρα θα μας χτυπήσουν και πως την πόλη μας οπωσδήποτε θα τη βομβαρδίσουν…. Ένα δειλινό ήρθε η είδηση πως ο γερμανικός στρατός όρμησε εναντίον της Πολωνίας… Ο πόλεμος που τόσο δεν θέλαμε είχε αρχίσει…» (Γ. Ιωάννου, Η σαρκοφάγος ).

Το φασιστικό καθεστώς του Μεταξά βέβαια φροντίζει να παίρνει τα μέτρα και τις πρώτες προφυλάξεις και εκδίδει σχετική απαγόρευση τον Αύγουστο του 1939 που φέρει την υπογραφή του γνωστού υφυπουργού Ασφαλείας Κωνσταντίνου Μανιαδάκη. Σύμφωνα με αυτήν απαγορεύονται  σχόλια και συζητήσεις στα καφενεία, στα τραμ, στα λεωφορεία, στους σιδηροδρόμους και γενικά στους δημόσιους χώρους «περί των εμπολέμων». Ακόμα και κατά την προβολή των κινηματογραφικών προβολών απαγορεύει εκδηλώσεις επιδοκιμασίας ή αποδοκιμασίας (Κ. Τομανάς, Το χρονικό της Θεσσαλονίκης)

Πώς δέχεται η Θεσσαλονίκη την κήρυξη του πολέμου;

«Εκείνο το πρωί ακούσαμε στο δρόμο ζωηρές φωνές. Μια γειτονοπούλα με την εφημερίδα στα χέρια διάβαζε δυνατά. «Η Ιταλία μας κήρυξε τον πόλεμο».

«Ήταν μια τόση δα ειδησούλα στην τελευταία σελίδα. Την έβλεπες και δεν μπορούσες να το πιστέψεις. Σε λίγο όμως άρχισαν τα αλλεπάλληλα παραρτήματα και το πιστέψαμε για καλά. Συνεργεία τοιχοκολλούσαν με μεγάλη βιασύνη τη διαταγή επιστρατεύσεως. Οι νέοι άντρες κατηφόριζαν παρέες-παρέες για το πενήντα σύνταγμα να ντυθούνε (..). Μετά το μεσημέρι άρχισαν να περνούν απ’ την Αγίου Δημητρίου οι φάλαγγες των επιστρατευμένων. Μόλις ακούγαμε τραγούδια, τρέχαμε στη γωνία να χειροκροτήσουμε. Γυναίκες και παιδιά πέφταν μέσα στη γραμμή και τους φιλούσαν.   Όταν όμως πήρε να νυχτώνει μας έπιασε απελπισία. Τα φώτα του δήμου δεν άναψαν και στο σπίτι δεν μπορούσαμε να ανοίξουμε φως, αν δεν βάζαμε στα παράθυρα κουβέρτες. Που να ξέραμε πως οι Ιταλοί δεν ήταν σε θέση να βομβαρδίσουν στη νύχτα…» (Γ. Ιωάννου, Η σαρκοφάγος ).

Στη Θεσσαλονίκη τις πρώτες ώρες μετά την κήρυξη του πολέμου επικρατούν ανάμεικτα συναισθήματα. Από τη μια είναι η αγωνία, ο  φόβος αλλά από την άλλη υπάρχει ενθουσιασμός και θέληση. Ο ελληνικός λαός, είχε βάλει στην άκρη τις όποιες διαφορές και είχε βροντοφωνάξει ΟΧΙ.

«Η δεσποινίς Τζανή, μας υποδέχτηκε ένα πρωί (29 Οκτωβρίου 1940) κλαμένη και μας είπε ότι από την προηγούμενη μέρα είχαμε πόλεμο με την Ιταλία. Πόλεμος! Μια νέα λέξη έμπαινε στη ζωή μας απειλητική, χωρίς ωστόσο να μπορούμε να πιάσουμε όλο το  νόημά της. Μας είπε επίσης ότι όλοι οι δάσκαλοί  μας είχαν φύγει εσπευσμένα για τον πόλεμο, δηλαδή είχαν επιστρατευθεί και γι αυτό  θα κλείναν τα σχολεία για λίγες μέρες (…)» (Ν. Χριστιανόπουλος,)

 

ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

12:4328/11

Ο Μητσοτάκης έκανε τους δημοσιογράφους… να τρέχουν Θεσσαλονίκη ,Κορωνοϊός ,Πολιτική

12:3028/11

Θεσσαλονίκη-Lockdοwn: Μεγάλος συνωστισμός σε λαϊκή αγορά (ΦΩΤΟ) Θέματα GR Times ,Θεσσαλονίκη ,Κορωνοϊός

12:1528/11

Γερμανία: Επιθυμία Ζεεχόφερ για επανέναρξη απελάσεων στη Συρία Διεθνή

12:0028/11

Στο ΥΜΑΘ ο Κυριάκος Μητσοτάκης (ΦΩΤΟ + VIDEO) Θεσσαλονίκη ,Κορωνοϊός ,Πολιτική

11:4528/11

Μαύρο Σάββατο με έξι νεκρούς από κορωνοϊό Ελλάδα ,Κορωνοϊός ,Σημαντικά

11:2928/11

Οδηγοί ταξί: Αναστέλλεται η στάση εργασίας – Θα συναντηθούν με Μητσοτάκη Θέματα GR Times ,Θεσσαλονίκη ,Κορωνοϊός

11:1528/11

Κορωνοϊός: Μεγαλώνει η μακάβρια λίστα – Άλλοι τρεις νεκροί στο Βόλο Ελλάδα ,Κορωνοϊός

11:0028/11

Θεσσαλονίκη: Μεγάλη κινητοποίηση οδηγών ταξί (ΦΩΤΟ-VIDEO) Θέματα GR Times ,Θεσσαλονίκη ,Κορωνοϊός

10:4528/11

Σαρηγιάννης για lockdown: Στις 21 Δεκεμβρίου πιο ασφαλές το άνοιγμα των καταστημάτων Ελλάδα ,Κορωνοϊός

10:3028/11

Συναγερμός στο Βόλο: 66χρονος με κορωνοϊό το έσκασε από το νοσοκομείο Ελλάδα ,Κορωνοϊός

10:1528/11

Θεσσαλονίκη: Στο ΕΚΑΒ ο Κυριάκος Μητσοτάκης (VIDEO) Θεσσαλονίκη ,Κορωνοϊός ,Πολιτική

10:0028/11

Δ. Καλαμαριάς: Διαδικτυακό πρόγραμμα γυμναστικής Αθλητισμός ,Δήμοι

09:4528/11

Στην Πάτρα σήμερα ο Μ. Χρυσοχοΐδης Πολιτική

09:3028/11

Τρόφιμα και διατροφικές επιλογές: Οδηγός για συνήθειες «φιλικές» προς το περιβάλλον Health-Fitness ,Επιστήμη ,Περιβάλλον

09:2728/11

Στο Ιπποκράτειο ο Κ. Μητσοτάκης: «Απαραίτητο να κάνουμε όλοι το εμβόλιο, θα είναι δωρεάν» Θεσσαλονίκη ,Κορωνοϊός ,Πολιτική

09:1528/11

Η μαγεία των παραμυθιών μέσα από τον «Τεμπελάκο» και «Το τραγούδι της Θάλασσας» Β.Ελλάδα ,Θέματα GR Times ,Θεσσαλονίκη

09:0028/11

Ολιγόωρη απόδραση στον Κίσσαβο (ΦΩΤΟ) Αθλητισμός ,Κοινωνία ,Περιβάλλον

08:4528/11

Μπίλιας: Αναβάθμιση της οδικής σύνδεσης Θεσσαλονίκης – Σιθωνίας Β.Ελλάδα ,Θέματα GR Times ,Οικονομία

08:4428/11

Θεσσαλονίκη: Φωτιά σε ΙΧ στον οικισμό Ρομά «Αγία Σοφία» Θεσσαλονίκη

08:3028/11

Νέα Εθελοντική Αιμοδοσία στη Χ.Α.Ν.Θ. Θέματα GR Times ,Θεσσαλονίκη ,Υγεία

08:2328/11

Πέτσας: Πριν τις γιορτές ανοίγει η οικονομία – Δεν εξετάζεται υποχρεωτικός εμβολι... Ελλάδα ,Κορωνοϊός ,Πολιτική

08:1528/11

Γιαούρτι: Ποια είναι η διατροφική αξία και τα οφέλη του στην υγεία; Health-Fitness ,Θέματα GR Times ,Υγεία

08:0528/11

Στάση εργασίας και πορεία από τους οδηγούς ταξί σήμερα στη Θεσ/νίκη Θεσσαλονίκη

08:0028/11

O καιρός σήμερα, Σάββατο Ελλάδα ,Θεσσαλονίκη ,Σημαντικά

07:5028/11

Στη Θεσσαλονίκη σήμερα ο Κ. Μητσοτάκης Θεσσαλονίκη ,Πολιτική

23:5927/11

Σε κατ’ οίκον περιορισμό ο δήμαρχος Φλώρινας Β.Ελλάδα ,Ελλάδα ,Κορωνοϊός

23:5627/11

Μ. Βρετανία – Κορωνοϊός: Αρχίζουν οι εμβολιασμοί στις 7/12 Χωρίς κατηγορία

23:5027/11

Γαλλία – Κορωνοϊός: Μείωση κρουσμάτων μια μέρα πριν ανοίξουν τα καταστήματα Διεθνή ,Κορωνοϊός

23:4027/11

Κλοπ για Μαραντόνα: Θα μπορούσαμε να τον βοηθήσουμε όσο ζούσε Αθλητισμός

23:3027/11

Δήμος Παύλου Μελά: Αίτηση ακύρωσης της τροποποίησης των περιβαλλοντικών όρων λειτουργία... Δήμοι ,Θεσσαλονίκη ,Περιβάλλον

23:2527/11

ΣΥΡΙΖΑ: Η κυβέρνηση παίζει παιχνίδια και με τις ελευθερίες των πολιτών Κόμματα ,Πολιτική

23:2027/11

Έφοδος της ΕΛΑΣ σε γυμναστήριο που λειτουργούσε παράνομα Κοινωνία

23:1027/11

Βορίδης: Θεσπίζεται διαβατήριο για τα ιπποειδή Αγροτικά ,Πολιτική

23:0027/11

Βαρβιτσιώτης: Ενέργειες που αντιστρατεύονται το Διεθνές Δίκαιο δεν έχουν θέση στον σύγχ... Πολιτική

22:5427/11

Κ. Μητσοτάκης: Εκτιμούσα πάντα τον Β. Πάικο για το ήθος του Πολιτική

22:5027/11

Τουρκία – Κορωνοϊός: Ρεκόρ του αριθμού θανάτων για δεύτερη μέρα Διεθνή ,Κορωνοϊός

22:4727/11

ΕΚΘ: Να αποσυρθεί άμεσα διάταξη του υπ. Πολιτισμού Θεσσαλονίκη

22:4027/11

Στην Πάτρα αύριο ο Μ. Χρυσοχοΐδης Πολιτική

22:3027/11

Εκτός από ναρκωτικά έκρυβαν και… πλούσια συλλογή από όπλα και μαχαίρια Κοινωνία

22:2027/11

ΗΠΑ: Μια διαφορετική Γιορτή των Ευχαριστιών λόγω της πανδημίας Διεθνή ,Κορωνοϊός

22:1527/11

Το ιατρικό ανακοινωθέν για τον Αρχιεπίσκοπο Αλβανίας Βαλκάνια ,Κορωνοϊός ,Υγεία

22:1427/11

Φλώρινα: Θετικοί στον κορωνοϊό τρόφιμοι και εργαζόμενοι σε γηροκομείο Ελλάδα ,Κορωνοϊός ,Υγεία

22:1027/11

Καλαμαριά: Συνεχίζονται οι ασφαλτοστρώσεις στην πλατεία Σκρα Δήμοι

22:0027/11

ΟΠΕΚΑ: Στις 30 Νοεμβρίου η καταβολή επιδομάτων Οικονομία

21:5627/11

Πέθανε ο δημοσιογράφος Βασίλης Πάικος Κοινωνία

21:5027/11

ΣΥΡΙΖΑ: Ανανέωση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας Βουλή ,Κόμματα

21:4027/11

Θεσσαλονίκη: Δωρεά αντισηπτικών στην Αστυνομία Κοινωνία ,Κορωνοϊός

21:3427/11

Θεσ/νίκη: 15η νύχτα με απαγόρευση κυκλοφορίας (VIDEO) Θεσσαλονίκη ,Κορωνοϊός ,Σημαντικά

21:3027/11

ΗΠΑ: Black Friday στην εποχή της Covid-19 Διεθνή ,Κορωνοϊός

21:2427/11

Στη Θεσσαλονίκη το Σάββατο ο Κ. Μητσοτάκης – Το πρόγραμμα της επίσκεψης Ελλάδα ,Θεσσαλονίκη ,Πολιτική

21:2127/11

ΠΚΜ – ΕΑΔ: Εντατικοποιούνται οι έλεγχοι για τις επόμενες δέκα ημέρες (VIDEO) Θεσσαλονίκη ,Περιφέρειες ,Σημαντικά

21:2027/11

Ελαιοπαραγωγοί: Παράταση προθεσμίας υποβολής αιτημάτων πληρωμής Αγροτική Οικονομία

21:1827/11

Τι απαντά ο Β. Κοντοζαμάνης για τους βουλευτές – γιατρούς Ελλάδα ,Κορωνοϊός ,Πολιτική

21:1727/11

Ενισχύεται το μέτωπο υπέρ των κυρώσεων εις βάρος της Τουρκίας Διεθνή ,ΕΕ ,Ελλάδα

21:1027/11

Ζερεφός: Από το λιώσιμο των πάγων μπορεί να απελευθερωθούν κατεψυγμένοι παλιαιοϊοί Περιβάλλον

21:1027/11

Γιατροί Δράμας σε Τσίπρα: Θέλουμε στήριξη, δεν αντέχουμε άλλο Β.Ελλάδα ,Ελλάδα ,Κορωνοϊός

21:0527/11

Νοσοκομείο Αλεξανδρούπολης: «Δεν υπήρξε διακοπή παροχής οξυγόνου σε ασθενείς» Κορωνοϊός ,Υγεία

21:0027/11

Διαδικτυακή εκδήλωση Ε.Ε.Α. – «Ελλάδα 2021» την Τετάρτη 2/12 Επιχειρήσεις

20:5827/11

ΔΣΘ: Αντίδραση για τα πρόστιμα σε δικηγόρους για την πορεία του Πολυτεχνείου Β.Ελλάδα ,Ελλάδα ,Θέματα GR Times

20:5527/11

Μειώθηκε κατά 30% το ιικό φορτίο στα λύματα της Θεσσαλονίκης Θεσσαλονίκη ,Κορωνοϊός ,Σημαντικά

20:5027/11

Γρεβενά: Θετικοί στον κορωνοϊό τρεις εργαζόμενοι σε φάρμα βιζόν Κοινωνία ,Κορωνοϊός

20:4527/11

Στο ΦΕΚ η απόφαση για πάγωμα των τραπεζικών επιταγών Οικονομία

20:3027/11

Ηλεκτρονικά η υποβολή αναβολής κατάταξης στις Ένοπλες Δυνάμεις λόγω σπουδών Κοινωνία

20:2027/11

Τσίπρας: Η κυβέρνηση απέρριψε πρόταση για κάλυψη του δώρου Χριστουγέννων Κόμματα ,Πολιτική

20:1027/11

Λονδίνο: Μία συμφωνία μετά το Brexit με την ΕΕ «παραμένει δυνατή» Διεθνή

20:0027/11

Μητροπολίτης Χρυσόστομος: «Ο Άγιος Ανδρέας θα είναι στο σπίτι σας» Κοινωνία

19:5027/11

Βρούτσης: Στόχος η απόλυτη εξυπηρέτηση του πολίτη μέσω πληροφοριακών συστημάτων Πολιτική

ΕΠΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ
ΕΠΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ