Την πρωτοβουλία του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης να δοθεί σε μια πανεπιστημιακή έδρα μελέτης της Εκκλησιαστικής Ιστορίας και του πολιτισμού της καθ’ ημάς Ανατολής το όνομα του μακαριστού Μητροπολίτη Δράμας κυρού Παύλου (Αποστολίδη), διακεκριμένου ιεράρχη και μελετητή της εκκλησιαστικής ιστορίας του Πόντου και της Ανατολής, εξήρε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, μιλώντας στην τελετή ίδρυσης της Επώνυμης Έδρας, που πραγματοποιήθηκε το πρωί στη Θεολογική Σχολή του ΑΠΘ, παρουσία εκπροσώπων της κυβέρνησης, ιεραρχών και μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας.

Εμφανώς συγκινημένος, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος μίλησε για το έργο του Μητροπολίτη Δράμας κυρού Παύλου, ο οποίος, όπως είπε, εξέφρασε, με τη διακονία του, την αυθεντική μορφή της ιερής διπλής ταυτότητας: Εκκλησίας και Γένους. «Ο Δράμας Παύλος ζούσε το μεγαλείο και ταυτοχρόνως τη σεμνότητα της Ρωμιοσύνης και εκ του γεγονότος της εκ του Πόντου καταγωγής, αλλά και εκ της ιδίας της συνειδήσεως και προαιρέσεως του. Η καρδιά του χτυπούσε στον ρυθμό του κεμεντζέ, η αγάπη του για την πίστη και το Γένος υψωνόταν σαν “Λαραχανής ελάτη” και με αυτήν προασπιζόταν αυθεντικά, ανεπιτήδευτα και ανυποχώρητα τα ιερά και όσιά τους», ανέφερε ο κ. Βαρθολομαίος.

Όπως εξήγησε, ο μακαριστός μητροπολίτης Δράμας, είχε αφενός τη δύναμη της παιδικής καρδιάς και της φαινομενικής της αδυναμίας και αφετέρου τη βαθιά κατανόηση ότι οι Ρωμιοί της καθ’ ημάς Ανατολής, δεν είναι σε καμία περίπτωση απόδημος Ελληνισμός, αλλά γηγενής. «Είμαστε γόνοι πατέρων ευκλεών, απόγονοι μιας ιστορίας, στο ξεφύλλισμα της βίβλου της οποίας ο αναγνώστης θα αφουγκραστεί στεναγμούς αλάλητους, κόπους και μόχθους, θα προσκυνήσει Ορθοδοξία ανόθευτη από ξενικές επιρροές, θα λατρεύσει τον Κύριον μας εν ευλαβεία και όχι μετά τυπολατρικής ευσέβειας», τόνισε. Προσέθεσε δε, ότι όλα αυτά είναι απαλλαγμένα από κάθε είδους εθνικιστική ή φανατική διάθεση.

Όπως επισήμανε, την προσωπικότητα και τον χαρακτήρα του Παύλου συνέθεταν η καθαρή πρόθεση φιλίας, σεβασμού και αγάπης, καθώς «ως γνήσιος Ρωμιός, γνώριζε καλά ότι η λατρεία της Ρωμιοσύνης ουδόλως συνεπάγεται έχθρα εναντίον οποιουδήποτε αλλογενούς και αλλοφύλου και προσώπου και κρατικού θεσμού, αλλά ακριβώς ακριβώς επειδή η Ρωμιοσύνη είναι εμποτισμένη στο DNA της από την ιδέα και αρετή της οικουμενικότητας ως παιδεία και ως νοοτροπία, γνωρίζει καλώς μόνον να αγαπά και να συνυπάρχει ειρηνικώς και εν αδελφοσύνη».

«Με την ίδρυση αυτής της Έδρας, το Πανεπιστήμιό μας επιβεβαιώνει έμπρακτα τον ρόλο του ως θεματοφύλακα της ιστορικής μνήμης αλλά και ως ζωντανού χώρου επιστημονικής δημιουργίας και διαλόγου. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία, που δεν αφορά μόνο το παρελθόν, αφορά τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε το παρόν και χαράσσουμε το μέλλον της γνώσης. Εδώ, η επιστημονική έρευνα συναντά τη μνήμη, η ιστορία συνομιλεί με τη θεολογία και τον πολιτισμό, και ο Ελληνισμός της Ανατολής αναδεικνύεται ως δυναμικό, δημιουργικό και διαχρονικό στοιχείο της παγκόσμιας ιστορίας», υπογράμμισε στην ομιλία του ο πρύτανης του ΑΠΘ, καθ. Κυριάκος Αναστασιάδης.

Τη σθεναρή στήριξη του υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού σε δραστηριότητες, οι οποίες «αναδεικνύουν όχι μόνο τον ακαδημαϊκό, αλλά και τον κοινωνικό και εθνικό χαρακτήρα του ελληνικού δημόσιου Πανεπιστημίου», υπογράμμισε ο αρμόδιος για την Ανώτατη Εκπαίδευση υφυπουργός Παιδείας, Νίκος Παπαϊωάννου, μιλώντας για το «κοινωνικό αντίδωρο» συνεισφοράς του δημοσίου πανεπιστημίου στη διατήρηση της συλλογικής μνήμης, διότι «όταν δεν τιμάς το παρελθόν σου, δεν έχεις μέλλον».

«Σήμερα ιδρύεται μια νέα έδρα και αυτό δείχνει και την ευρύτητα αλλά και την εμβέλεια αυτού του Πανεπιστημίου μας», είπε ο υφυπουργός Εσωτερικών (τομέας Μακεδονίας- Θράκης Κωνσταντίνος Γκιουλέκας, ο οποίος, απευθυνόμενος στον Πατριάρχη, προσέθεσε ότι «με τη συνεργασία των Πρυτανικών Αρχών και της Φιλοσοφικής Σχολής, λίγους μήνες πριν, τον περασμένο Ιούνιο, ιδρύθηκε μια άλλη επώνυμη έδρα στο Πανεπιστήμιο μας, η Έδρα για τη μελέτη της Ιστορίας του Μεγάλου Αλέξανδρου».

«Στη Δύση μάς λένε Γραικούς, στην Ανατολή μάς λένε Ίωνες Ρωμιούς. Εμείς λεγόμαστε Έλληνες. Ο Μητροπολίτης Δράμας Παύλος ήταν όλα αυτά μαζί. Και η έδρα δεν ιδρύεται μόνο για να τιμήσει το πρόσωπο, κυρίως ιδρύεται για να τιμήσει αυτό που πίστευε, αυτό που υπηρέτησε», ανέφερε στον χαιρετισμό του ο Γ.Γ. Θρησκευμάτων, Γιώργος Καλαντζής.

Η επώνυμη έδρα «Μητροπολίτης Δράμας Παύλος – Εκκλησιαστική Ιστορία και Πολιτισμός του Ελληνισμού της Ανατολής (11ος-20ός αιώνας)»

Η επώνυμη Έδρα ιδρύθηκε στο Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Θρησκευμάτων, τις Ιερές Μητροπόλεις Θεσσαλονίκης, Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως, Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς, καθώς και την Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος. Όπως προβλέπεται στο Μνημόνιο συνεργασίας που υπογράφηκε ανάμεσα στο Πανεπιστήμιο και στους δωρητές είναι να συνεισφέρει στην Μελέτη της Εκκλησιαστικής ιστορίας και του Πολιτισμού του Ελληνισμού της Ανατολής από τον 11ο έως τον 20ο αιώνα.

«Η Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλονίκης, με αίσθημα ευθύνης και εκκλησιαστικής συνείδησης, συνεργάζεται πάντοτε αρμονικά με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο της πόλης μας και γι’ αυτό συμμετέχει και επιχορηγεί την ίδρυση αυτής της έδρας, αναγνωρίζοντας τη σημασία της τόσο για τη μελέτη της εκκλησιαστικής ιστορίας και του πολιτισμού του Ελληνισμού της Ανατολής, όσο και για τη σπουδαιότητα που θα έχει στη νέα γενιά ερευνητών και φοιτητών», είπε στον χαιρετισμό του ο μητροπολίτης Φιλόθεος.

«Σήμερα δεν στεκόμαστε απλώς ενώπιον μίας ακαδημαϊκής πράξης. Στεκόμαστε ενώπιον μνήμης που πονάει, αλλά και μνήμης που ανασταίνεται. Το όνομα του μακαριστού μητροπολίτη Δράμας, κυρού Παύλου, δεν χαράσσεται σήμερα σε μία έδρα -χαράσσεται με έναν τρόπο υπάρξεως εκκλησιαστικό, αληθινό, μαρτυρικό. Για μένα, ο Παύλος δεν υπήρξε απλώς συνοδοιπόρος στην ιεροσύνη, υπήρξε φίλος ζωής από τα μαθητικά μας χρόνια», ανέφερε ο Μητροπολίτης Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Βαρνάβας.

«Σήμερα αποδεικνύουμε, συν τοις άλλοις, ότι μπορούμε να συνεργαζόμαστε εμείς, οι Έλληνες. Μπορούμε να δίνουμε τα χέρια, να αγκαλιαζόμαστε και να δημιουργούμε θαύματα. Διότι η σημερινή ίδρυση της έδρας αποτελεί ένα τέτοιο θαύμα», είπε ο μητροπολίτης Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς Ιουστίνος.

Ο μητροπολίτης Φαναρίου Αγαθάγγελος υπογράμμισε ότι «η συλλογική ευθύνη, το χρέος και οι μνήμες του Γένους» επέβαλαν την ίδρυση της έδρας στη Θεολογική σχολή του ΑΠΘ, ενώ προσέθεσε ότι «η Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος είναι έτοιμη σε συνεργασία με την Ελληνική Πολιτεία και το Οικουμενικό Πατριαρχείο, τη Γενική Γραμματεία Θρησκευμάτων και την ακαδημαϊκή κοινότητα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, να προχωρήσουμε σε παρόμοιες εκπαιδευτικές δράσεις σε Πανεπιστήμια της Ευρώπης και όλης της οικουμένης για την ανάδειξη της Ποντιακής και Μικρασιατικής κληρονομιάς».

«Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο προβαίνει σήμερα σε ένα ουσιαστικό και συμβολικά σημαντικό βήμα με την ίδρυση της Επώνυμης Έδρας «Μητροπολίτης Δράμας Παύλος – Εκκλησιαστική Ιστορία και Πολιτισμός του Ελληνισμού της Ανατολής». Πρόκειται για μια Ακαδημαϊκή Πρωτοβουλία που ανοίγει νέους δρόμους στην μελέτη και την ερμηνεία της ιστορικής μας διαδρομής», τόνισε κατά την ομιλία του ο πρύτανης του ΑΠΘ. Ως πνευματικό και διοικητικό κέντρο της Ορθοδοξίας υπήρξε διαχρονικά ζωντανή γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και στο παρόν διατηρώντας την ενότητα την παράδοση και την συνέχεια του Ελληνισμού στην Ανατολή

«Η καλλιέργεια των πνευματικών επιστημών υποχωρεί ενώπιον της κυριαρχίας της θετικής της τεχνολογικής και οικονομικής επιστημονικής γνώσης. Η χρηστική γνώσις εκτοπίζει την ανθρωπιστική και πνευματική παιδεία η οποία εκπροσωπεί αυτό που υπερβαίνει το απλώς χρήσιμο.  Είναι βέβαιο ότι η εξέλιξις αυτή αποτελεί ανθρωπολογική και παιδαγωγική αστοχία. Ο άνθρωπος δεν είναι δεμένος στον βάσανο της στιγμής, δεν εγκλωβίζεται εις το παρόν. Η υπαρκτική ολοκλήρωσής του δεν ταυτίζεται με την ικανοποίηση των βασικών αναγκών», τόνισε ο Οικουμενικός Πατριάρχης κατά την ομιλία του στην Τελετή εορτασμού των Τριών Ιεραρχών, που πραγματοποιήθηκε σήμερα στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, αμέσως μετά την εκδήλωση στην Θεολογική Σχολή.

Ο Πατριάρχης  στην ομιλία του αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στον Αριστοτέλη τον Σταγειρίτη ο οποίος «όταν ορίζει», όπως είπε, «τον άνθρωπο ως ζώον, λόγον έχων, κατονομάζει την ένταση η οποία υπάρχει εις την ανθρωπίνην ύπαρξη μεταξύ της βιολογικής μας υποστάσεως και της διαστάσεως του λόγου, δηλαδή της σκέψεως της γλώσσης και της επικοινωνίας. Υπάρχει όμως μία τρίτη διάσταση: ο λόγος υπάρξεως, ο σκοπός και το νόημα της ζωής. Ο άνθρωπος δεν δύναται να ζήσει άνευ νοηματοδοτήσεως της υπάρξεώς του. Η γνησία παιδεία ως ανθρωποποιία είναι αδιανόητο να παραμελεί την ανάπτυξη της πνευματικής διαστάσεως».

«Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής είναι ένα θαυμαστό εργαλείο και στο σχολείο, όμως επιβάλλει ευχερώς την άτεγκτη, τετραγωνική λογική του, τη μετατροπή των πάντων, ακόμη και των προσώπων, σε δεδομένα. Η μετατροπή των σχολείων σε “ παραδείσους των νέων τεχνολογιών” δεν επιλύει το πρόβλημα της παιδείας. Αλυσιτελής είναι και η προσέγγιση και η οργάνωση της εκπαίδευσης αποκλειστικά στη βάσει οικονομικών κριτηρίων», είπε.

«Η πνευματικότητα και η υπεύθυνος ελευθερία δεν αναπτύσσονται αυτομάτως και παραλλήλως προς την επιστημονική κατάρτιση και την τεχνογνωσία. Απαιτούνται ηθική και θρησκευτική αγωγή, παιδεία πνευματικών αξιών, οι οποίες θα αντλούν εκ της ακενώτου πηγής της πίστεως, του ήθους και του πολιτισμού της Ορθοδοξίας», τόνισε, εξηγώντας ότι στην εποχή μας, στην οποία η επιστημονική γνώση και η τεχνολογία είναι η μεγάλη δύναμη, που αλλάζει ριζικώς τη ζωή σε όλες τις πτυχές της και η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί μια βαθιά και πρωτόγνωρη τομή στην ιστορία του πολιτισμού, η θρησκευτική πίστη αναδεικνύεται ως η ετέρα «μεγάλη δύναμις», εκπρόσωπος όσων ίδιος άνθρωπος «δεν μπορεί να δώσει στον εαυτό του όπως και της αληθείας ότι το ανθρώπινον πρόσωπον είναι πάντοτε περισσότερον από αυτό πού δύναται να συλλάβει η επιστήμη» και στη βάση αυτή «η πρόοδος της επιστήμης και της τεχνολογίας εμφανίζεται ως αποκάλυψις της ισχύος, αλλά και των ορίων της ανθρώπινης γνώσεως». Στο πλαίσιο αυτό, όπως κατέληξε, η θρησκευτική πίστη και η θεολογία αναγνωρίζουν τη δύναμη της επιστημονικής γνώσεως, «παραπέμπουσαι εν ταυτώ μετ’ εμφάσεως εις το πέραν της γνώσεως».