Στρασβούργο: Ο πόλεμος στην εποχή του Twitter

Στρασβούργο: Ο πόλεμος στην εποχή του Twitter

Πώς θα ήταν ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, εάν υπήρχε το Twitter; Θα ήταν διαφορετικά τα πράγματα για τους Αμερικανούς στο Βιετνάμ στον κόσμο με social media;

Στρασβούργο – Αποστολή Φωτεινή Στεφανοπούλου

Η πένα είναι πιο δυνατή από το ξίφος έλεγε ο Άγγλος συγγραφέας Έντουαρντ Μπούλβερ-Λύττον στα μέσα του 19ου αιώνα. Σήμερα, οι ειδικοί της επικοινωνίας έχουν καταλήξει ότι οι 140 χαρακτήρες ενός τιτιβίσματος είναι πιο αποτελεσματικοί από ισάριθμα βλήματα ενός πυροβόλου όπλου, ενώ οι πιο αξιόμαχοι στρατιώτες είναι τα τρολ. Και μάλιστα αυτό ισχύει σε τέτοιο βαθμό, που πλέον οι πόλεμοι ουσιαστικά δε διεξάγονται στο έδαφος, αλλά στον κυβερνοχώρο. Είναι δε πολύ πιθανό να πετύχει κάποιος μία σημαντική στρατιωτική νίκη, αλλά εντέλει να χάσει τον πόλεμο εξαιτίας της πληροφόρησης.

Το GRTimes.gr συνάντησε τον Ελληνοβρετανό δημοσιογράφο και πολεμικό ανταποκριτή David Patrikarakos στο Στρασβούργο, όπου βρέθηκε ως προσκεκλημένος ομιλητής στο World Forum for Democracy που διοργανώνει το Συμβούλιο της Ευρώπης, για να μιλήσει σε ειδικό φόρουμ για το βιβλίο του «War in 140 Characters» («Ο πόλεμος σε 140 χαρακτήρες»).

David Patrikarakos στο World Forum for Democracy

Στην εισαγωγική του τοποθέτηση ανέφερε το περιστατικό της 7χρονης Bana al-Abed από το Χαλέπι, που το 2016 άλλαξε την εξέλιξη του πολέμου στη Συρία όταν, βοηθούμενη από τη μητέρα της, άρχισε να ανεβάζει στο Twitter φωτογραφίες και βίντεο από την πολιορκία της πόλης. Κι αυτό μας έδωσε μια πρώτη εικόνα για το τι εννοεί με τον τίτλο του βιβλίου του.

Πώς «συνελήφθη» η ιδέα του βιβλίου;

Η ιδέα γεννήθηκε τον καιρό που κάλυπτα τον πόλεμο ανάμεσα στην Ουκρανία και τη Ρωσία το 2014. Ήμουν στο Κογκό το 2010, όπου είχα ενσωματωθεί στο ειρηνευτικό σώμα των Ηνωμένων Εθνών, το οποίο είχε βρεθεί αντιμέτωπο με τις δυνάμεις της αντίστασης στη ζούγκλα, οπότε είχα δει πόλεμο μόλις τέσσερα χρόνια νωρίτερα. Στην περίπτωση της Ουκρανίας ήταν σαν να κάλυπτα πόλεμο έναν αιώνα αργότερα! Ήταν ξεκάθαρο για μένα ότι έβλεπα δύο διαφορετικούς πολέμους. Ο ένας ήταν στο έδαφος με τανκς, όπλα και σφαίρες και ο άλλος ήταν κατά βάση στο διαδίκτυο με αναρτήσεις, tweets και κοινοποιήσεις. Το πιο εντυπωσιακό ήταν ότι ο πόλεμος στο διαδίκτυο ήταν πιο σημαντικός από αυτόν στο έδαφος.

Πώς γίνεται αυτό;

Είχε μεγαλύτερη σημασία γιατί η Ρωσία και ο Πούτιν δεν αποζητούσε μια στρατιωτική νίκη απέναντι στην Ουκρανία. Δεν ήταν όπως στους Παγκόσμιους Πολέμους, όπου γινόταν μία μάχη και ο νικητής επέβαλε μία πολιτική διευθέτηση, οπότε τελείωνε ο πόλεμος. Στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι Γερμανοί ηττήθηκαν και οι συμμαχικές δυνάμεις επέβαλαν τους όρους τους με τη συνθήκη των Βερσαλλιών. Ο πόλεμος τελείωσε κι αυτό ήταν. Ο Πούτιν, όμως, δεν ήθελε αυτό. Θα μπορούσε, εξάλλου, να κατακτήσει την Ουκρανία σε 15 λεπτά, αλλά δεν ήθελε να τη νικήσει στρατιωτικά, να τη φέρει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να την υποχρεώσει να παραδώσει την Κριμαία.

Αυτό που ήθελε να κάνει –κι αυτό το διαπίστωσα σε όλες τις πόλεις στις οποίες πήγα στην ανατολική Ουκρανία- ήταν να αποσταθεροποιήσει την χώρα, ώστε να μην μπει στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ. Και ο τρόπος με τον οποίο το επιχείρησε –όχι ο ίδιος προσωπικά, αλλά οι Ρώσοι και οι επιτελείς του- ήταν να κάνει τους κατοίκους της ανατολικής Ουκρανίας να πιστέψουν σε ένα αφήγημα, ότι το Κίεβο είναι μια φασιστική χούντα, ότι θέλει να σκοτώσει όσους μιλούν υπέρ της Ρωσίας, να καταστρέψει οτιδήποτε ρωσικό. Και πράγματι ήταν σα να μιλούσες σε… σεληνιασμένους, σε ανθρώπους μιας αίρεσης. Σε κάθε πόλη της ανατολικής Ουκρανίας επαναλάμβαναν αυτά ακριβώς που έβλεπαν στο διαδίκτυο.

Δηλαδή, το διαδίκτυο μετατράπηκε σε πολιτικό εργαλείο…

Ακριβώς. Έτσι είναι ο πόλεμος τώρα. O Κλάουσβιτς (σ.σ. ο Πρώσος στρατηγός και στρατιωτικός θεωρητικός) έλεγε ότι ο πόλεμος είναι η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα. Τώρα ο πόλεμος είναι στην πολιτική, θα πρέπει να το καταλάβουμε αυτό. Και η πολιτική δεν τελειώνει ποτέ, οπότε ούτε ο πόλεμος τελειώνει ποτέ.

Υποθέτω πως και για τους στρατιώτες στο Αφγανιστάν ο στόχος δεν ήταν να νικήσουν τους Ταλιμπάν, αλλά να πείσουν τον τοπικό πληθυσμό να συμμαχήσει μαζί τους. Αυτός είναι ένας πολιτικός και όχι στρατιωτικός στόχος. Άρα μιλάμε για αφηγήματα, μιλάμε για έναν πόλεμο της πληροφόρησης. Και η πρωταρχική πηγή πληροφόρησης πλέον είναι τα social media. Αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον, γιατί βλέπεις ότι οι πιο σημαντικοί Ρώσοι στρατιώτες στην Ουκρανία ήταν τα… τρολ στην Αγία Πετρούπολη!

Γνώρισα έναν άνθρωπο, τον Βιτάλι, που δούλευε για μία troll farm (σ.σ. οργάνωση τρολ) στην Αγία Πετρούπολη. Όταν μπήκε στην οργάνωση, ουσιαστικά κατατάχθηκε στο ρωσικό στρατό. Δε φορούσε στολή, δεν κρατούσε όπλο, αλλά κάθε ανάρτησή του, κάθε tweet που έγραφε ήταν μία εικονική σφαίρα που πυροβολούσε τον κυβερνοχώρο και όσοι αναπαρήγαγαν τα όσα έγραφε γίνονταν επίσης στρατιώτες. Άρα είναι μεγάλη συζήτηση ποιος είναι μάχιμος και ποιος όχι. Το μόνο σίγουρο είναι πως οι άνθρωποι σταμάτησαν να πολεμούν με τον τρόπο που νομίζαμε.

Άρα τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά αν υπήρχε το Twitter στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ή στον πόλεμο του Βιετνάμ;

Προφανώς. Βέβαια, στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ο στόχος δεν ήταν πολιτικός, αλλά η στρατιωτική νίκη. Ήταν παγκόσμιος πόλεμος βιομηχανικής κλίμακας. Σίγουρα  το Twitter θα ήταν πολύτιμο εργαλείο προπαγάνδας, αλλά και πάλι ήταν πολύ διαφορετικός πόλεμος σε άλλη εποχή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο πόλεμος του Ισραήλ με τη Χαμάς, όπου το Ισραήλ νικά στρατιωτικά, αλλά εντέλει χάνει τον πόλεμο, γιατί χάνει τη μάχη της πληροφόρησης. Και το ενδιαφέρον είναι γιατί γίνεται αυτός ο πόλεμος; Το Ισραήλ δεν επιδιώκει να καταστρέψει τη Χαμάς και να την εκδιώξει από τη Γάζα, κάτι που θα μπορούσε να κάνει. Θέλει να υπενθυμίσει στον κόσμο ότι είναι στο κατώφλι. Και είναι προφανές ότι το θέμα έχει μόνο πολιτική λύση. Αυτό σημαίνει ότι, αν το Ισραήλ χάσει πολιτικά, χάνει τον πόλεμο.

Αυτό είναι ένα νέο πράγμα που έχουμε, ότι δηλαδή μπορεί κάποιος να κερδίσει τη μάχη, αλλά να χάσει τον πόλεμο. Στο Βιετνάμ οι Αμερικανοί τεχνικά κέρδισαν έδαφος, αλλά είχαν τόσες απώλειες συγκριτικά, που επί της ουσίας δεν κέρδισαν.

Γιατί επιπλέον δεν «κέρδισαν» την κοινή γνώμη…

Αυτό ακριβώς είναι το θέμα. Οι Βιετναμέζοι προκάλεσαν τόσες απώλειες που κατέστησαν πολιτικά ανεπίτρεπτο στους Αμερικανούς να συνεχίσουν. Επί της ουσίας οι Αμερικανοί νίκησαν στο έδαφος, αλλά έχασαν στην Αμερική, έχασαν στην τηλεόραση.

Προφανώς, όμως, το πολιτικό αυτό εργαλείο δε χρησιμοποιείται μόνο στον πόλεμο.

Φυσικά. Χρησιμοποιείται όπου χρειάζεται κοινωνική πληροφόρηση. Όπως είπα, κυριαρχεί  στη δημόσια σφαίρα. Η δημόσια σφαίρα ήταν ένα δημιούργημα από εφημερίδες και περιοδικά. Τώρα διαμορφώνεται στον κοιτώνα της Σίλικον Βάλεϊ. Κι αυτό είναι αρκετά επικίνδυνο κατά τη γνώμη μου…

 

ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

09:1529/02

Κοροναϊός: Αναβάλλεται η σύνοδος ΗΠΑ-ASEAN Διεθνή

09:0729/02

Ν. Παναγιωτόπουλος: Ενισχύονται τα σύνορα της χώρας Ελλάδα ,Κοινωνία ,Πολιτική

09:0029/02

Κοροναϊός: Από την Ουχάν στη Θεσσαλονίκη- Το χρονικό της εξάπλωσης Διεθνή ,Υγεία

08:4529/02

Καβάλα: Συλλήψεις για ναρκωτικά από το Λιμενικό Β.Ελλάδα ,Κοινωνία

08:3029/02

Κοροναϊός: Επί ποδός η Ν. Κορέα- 47 νέοι θάνατοι σε Κίνα Διεθνή

08:1529/02

Κοροναϊός: Συστάσεις ΟΗΕ για τη διάσκεψη γυναικών Διεθνή

08:0029/02

O καιρός σήμερα, Σάββατο Κοινωνία

07:4529/02

Κοροναϊός: Τρίτο κρούσμα άγνωστης προέλευσης στις ΗΠΑ Διεθνή

07:3029/02

ΗΡΩΝ: Δύο νέα καταστήματα στη Θεσσαλονίκη, 40 πανελλαδικά Ενέργεια ,Επιχειρήσεις ,Θέματα GR Times

07:2029/02

Συρία: Ο Τούρκος πρεσβευτής στον ΟΗΕ απειλεί Δαμασκό Διεθνή

07:1529/02

Κοροναϊός: Ταξιδιωτική οδηγία από ΗΠΑ για Ιταλία Διεθνή

07:0129/02

Μητσοτάκης: Δεν πάει Σάμο- Έκτακτη σύσκεψη Ελλάδα ,Κοινωνία ,Πολιτική

06:0029/02

Αυτοί οι οδηγοί σπανίως φρενάρουν στις διαβάσεις Auto Moto ,Διάφορα

05:0029/02

Η ΣΟΔΘ στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης Θεσσαλονίκη ,Πολιτισμός

04:3029/02

Ο ψυχίατρος-συγγραφέας Πέτρος Αυλίδης στο Τελλόγλειο Θεσσαλονίκη ,Κοινωνία ,Πολιτισμός

04:0029/02

Μαμά! Το δωμάτιο των θαυμάτων στο θέατρο Τ Θεσσαλονίκη ,Πολιτισμός

03:3029/02

Εγκαινιάστηκε η έκθεση «Τίμιοι παράνομοι – Πρόσωπο. Ελευθερία. Σιωπή» Θεσσαλονίκη ,Κοινωνία ,Πολιτισμός

03:0029/02

Βούκινο: Λαϊκή κομπανία στο Ξέφωτο Θεσσαλονίκη ,Πολιτισμός

02:0029/02

Τα 6 λεπτά που χρειάζεσαι για μεγαλύτερη ικανοποίηση στο σεξ Διάφορα

01:3529/02

Χιονίζει στη Θεσσαλονίκη και ορεινή Χαλκιδική (ΦΩΤΟ-VIDEO) Ελλάδα ,Θέματα GR Times ,Κοινωνία

01:0029/02

Αυτά τα ζώδια δίνουν τελεσίγραφα στις σχέσεις τους Διάφορα

00:3029/02

Αποτελεσματικό αντίδοτο στην κατάθλιψη χωρίς παρενέργειες Διάφορα ,Υγεία

23:5928/02

Συρία: Νεκρός ένας ακόμη Τούρκος στρατιώτης Διεθνή

23:5028/02

Κοροναϊός: Επέστρεψαν οι μαθητές του Κολλεγίου από το Λονδίνο Ελλάδα ,Κοινωνία ,Σημαντικά

23:4028/02

«Βέτο» της Ελλάδας σε δήλωση στήριξης του ΝΑΤΟ προς Τουρκία Πολιτική

23:3028/02

Μυτιλήνη: 21 συλλήψεις για τις επιθέσεις εναντίον των ΜΑΤ Ελλάδα ,Κοινωνία

23:2028/02

Θανατηφόρο τροχαίο στην Ε.Ο. Πατρών-Πύργου Ελλάδα ,Κοινωνία

23:1028/02

Novartis:Προκαταρκτική εξέταση για τα απόρρητα εγγράφα του FBI Πολιτική

23:0028/02

Έβρος: Νέα επεισόδια στα σύνορα Ελλάδα ,Κοινωνία

22:5028/02

Καστανιά: Ανήσυχοι, αλλά ψύχραιμοι οι κάτοικοι Ελλάδα ,Θέματα GR Times ,Κοινωνία

22:4028/02

Ενταση έξω από την ΑΣΟΕΕ Ελλάδα ,Κοινωνία

22:2828/02

Ουρές χιλιομέτρων στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα Ελλάδα ,Κοινωνία ,Σημαντικά

22:1028/02

Κοροναϊός: Προληπτικά μέτρα στο Δήμο Καλαμαριάς Δήμοι ,Θεσσαλονίκη

22:0028/02

Νοτοπούλου: Κάνατε μουσαμά την πολιτιστική κληρονομιά Πολιτική

21:5028/02

Συνάντηση Ζέρβα-Ζαχαράκη για την εκπαίδευση Δήμοι ,Θεσσαλονίκη ,Παιδεία

21:4128/02

Αποστολή GRTimes στον Έβρο: Κλειστά τα σύνορα-120.000 μετανάστες κινούνται στην Ελλάδα ... Ελλάδα ,Κοινωνία ,Σημαντικά

21:3028/02

Κοροναϊός: Στους 21 οι νεκροί στην Ιταλία Διεθνή ,Υγεία

21:2028/02

Έκτακτη σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου Πολιτική

21:1028/02

ΕΛ.ΑΣ.: Συνελλήφθησαν 56 αλλοδαποί για παράνομη παραμονή στη χώρα Ελλάδα ,Κοινωνία

21:0028/02

ΕΟΔΥ: Οδηγίες σε περίπτωση υποψίας κοροναϊόυ Υγεία

20:5028/02

Συνάντηση Τζιτζικώστα-Ζαχαράκη Θεσσαλονίκη ,Πολιτική

20:4028/02

Θεσ/νικη: Παράσυρση πεζού στην Καλαμαριά Ελλάδα ,Κοινωνία

20:3028/02

120.000 πρόσφυγες-μετανάστες κινούνται προς την Ελλάδα Ελλάδα ,Κοινωνία ,Σημαντικά

20:2028/02

Τραμπ-Ερντογάν: Καλούν Συρία και Ρωσία για παύση επίθεσης στην Ιντλίμπ Διεθνή

20:1028/02

ΕΕ: Έκτακτη συνεδρίαση υπουργών Υγείας για κοροναϊό Διεθνή ,ΕΕ ,Υγεία

20:0028/02

Έναρξη λειτουργίας Γκισέ στο Τμήμα Ανταποδοτικών Τελών Θεσσαλονίκη

19:5028/02

Μεγάλη πυρκαγιά στο Παρίσι-Εκκενώνεται σιδηροδρομικός σταθμός Διεθνή

19:4028/02

Ηλεκτρικά πατίνια: Η Hive αποχωρεί από την Ελλάδα Ελλάδα ,Επιχειρήσεις

19:3028/02

Κοροναϊός: Ακυρώνονται όλες οι εκδηλώσεις στον «Αλέξανδρο» Θεσσαλονίκη

19:2028/02

Τηλεφωνική επικοινωνία πρωθυπουργού με τον Αρχιεπίσκοπο Πολιτική

19:1028/02

Κοροναϊός: Αρνητικό δείγμα του ενός παιδιού της 40χρονης Ελλάδα ,Υγεία

19:0428/02

Τουρκία: Οι πρόσφυγες είναι πλέον πρόβλημα της Ευρώπης Διεθνή ,Σημαντικά

19:0028/02

Κοροναϊός: Καταργείται το επισκεπτήριο στα νοσοκομεία Ελλάδα ,Υγεία

18:5628/02

ΧΑΑ: Χάθηκαν 10 δισ. σε πέντε συνεδριάσεις Οικονομία ,Σημαντικά

18:5028/02

Ν. Θεσσαλονίκης: Σε εξέλιξη τρεις πυρκαγιές Θεσσαλονίκη

18:4028/02

Σ. Αναστασιάδης: Υπάρχει σχέδιο για το μεταναστευτικό Πολιτική

18:3028/02

ΟΗΕ: Έκτακτη συνεδρίαση για τις εξελίξεις στη Συρία Διεθνή

18:2828/02

Χρυσοχοΐδης από Εβρο: Η Ελλάδα προστατεύει τα σύνορά της Ελλάδα ,Πολιτική ,Σημαντικά

18:2028/02

Λιβύη: Ρουκέτες και συγκρούσεις στην Τρίπολη (VIDEO) Διεθνή

18:1028/02

Περίπου 60 τα κρούσματα στην Γερμανία Διεθνή ,Υγεία

18:0028/02

Κοροναϊός: Στήριξη και συνεργασία των δημάρχων ζήτησε ο Θεοδωρικάκος Πολιτική

17:5128/02

Έβρος: Ένταση και χημικά στα σύνορα (LIVE) Ελλάδα ,Κοινωνία ,Σημαντικά

17:4028/02

Εικόνες από άφιξη προσφύγων στη Λέσβο Ελλάδα ,Κοινωνία

17:3028/02

Νάουσα: Μεγάλες καταστροφές από ανεμοθύελλα (VIDEO) Κοινωνία

17:2028/02

Τη θλίψη του εκφράζει το ΚΘΒΕ για τον θάνατο της Άλκης Ζέη Θεσσαλονίκη ,Πολιτισμός

17:1028/02

Μητσοτάκης: Αυξάνουμε την ασφάλεια των συνόρων μας – Καμία παράνομη είσοδος Πολιτική ,Σημαντικά

17:0528/02

Κοροναϊός: Σε καραντίνα στο Λονδίνο η κόρη της 40χρονης Κοινωνία ,Υγεία

17:0028/02

Μηνυτήρια αναφορά ΣΥΡΙΖΑ στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Χίου Ελλάδα ,Κόμματα ,Πολιτική

16:5028/02

Κοροναϊός: 200.000 μάσκες και 40.000 γάντια προμηθεύεται η ΕΛΑΣ Ελλάδα

16:4028/02

Στο Προεδρικό Μέγαρο η Σακελλαροπούλου Πολιτική

16:3028/02

ΕΛΑΣ για Λέσβο και Χίο: Όλες οι ευθύνες θα καταλογιστούν μέχρι κεραίας… Ελλάδα ,Κοινωνία

16:2028/02

Στον Έβρο ο Μιχάλης Χρυσοχοϊδης- Κλειστό το τελωνείο Καστανιών Κοινωνία ,Πολιτική

ΕΠΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ
ΕΠΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ